Alergijski rinitis, uzroci i simptomi

Autor: Dr. Mirza Mukinović, Dom zdravlja Živinice, Služba hitne medicinske pomoći

Alergijski rinitis jedna je od vodećih bolesti u svijetu prema učestalosti, uticaju na kvalitet života, uticaju na produktivnost u školi ili na poslu, troškovima, te prema povezanosti sa astmom. Procjenjuje se da u Bosni i Hercegovini čak 800.000 stanovnika boluje od alergijskog rinitisa. Alergijski rinitis koji se javlja tokom određenog razdoblja u godini je sezonski alergijski rinitis ili peludna hunjavica. Uzročnici su različiti tokom godišnjih doba, a najčešći su pelud trava i korova, te u manjoj mjeri pelud drveća. Široko je rasprostranjen među osobama koje žive u urbanim sredinama u kojima se uz polen pojavljuju i drugi alergeni. Broj osoba alergičnih na polen u savremenom svijetu i kod nas je sve veći, naročito u velikim gradovima i industrijskim zonama. Pri udisanju polena trava i korova aktivira se imuni sistem našeg organizma, što dovodi do oslobađanja supstanci, među kojima je najvažnija supstanca zvana histamin, čije oslobađanje pokreće niz zbivanja koja uzrokuju alergijsku reakciju. Kao rezultat tih zbivanja javljaju se simptomi, najčešće svrbež i kihanje, zapušenost nosa i sinusa, suzenje i crvenilo očiju. Te promjene su poznate pod nazivom alergijski rinitis ili polenska alergija. Kod najvećeg broja pacijenata simptomi vezani za nos i oči javljaju se istovremeno, što komplikuje svakodnevno funkcioniranje i obavljanje redovnih aktivnosti. Osobe koje pate od simptoma polenske alergije često su iscrpljene, lošijeg kvaliteta sna i slabije produktivnosti u obavljanju školskih i profesionalnih aktivnosti. Polenska alergija nastaje tako što polenska zrnca biljaka nošena vjetrom, dospijevaju u oči i disajne puteve, pri čemu kod alergičnih osoba dolazi do prekomjerne i neprimjerene reakcije odbrambenog sistema. Ova reakcija ne nastaje nakon prvog kontakta između alergena i organizma domaćina, nego je za razvoj alergijske reakcije potreban određeni period za nastanak preosjetljivosti na stranu tvar iz okoline, tj. na alergen. Tokom tog razdoblja, u organizmu alergične osobe stvaraju se supstance koje zovemo antitijelima i to iz grupe IgE antitijela, koja se vežu za ćelije mastocite, koje se nalaze u sluznici disajnih organa. Tokom ponovnog izlaganja organizma polenskim alergenima iz okoline dolazi do aktiviranja IgE antitijela i oslobađanja iz mastocita tvari koje pokreću alergijsku reakciju u sluznici očiju i nosa.

Simptomi sezonskog alergijskog rinitisa
Sezonski alergijski rinitis najčešće se manifestuje zapušenim nosom s obilnim vodenastim iscjetkom, uz što se javlja svrbež nosa i kihanje. Kod pojedinih osoba koje pate od alergijskog rinitisa nos je veći dio vremena zapušen. Vremenom, često dolazi do postepenog slabljenja ili nestanka osjeta mirisa. Uz simptome sezonskog alergijskog rinitisa nerijetko se javljaju simptomi alergijskog konjunktivitisa, tj. alergijske reakcije na spojnici oka, u vidu crvenila očiju, suzenja i osjećaja svrbeža, žarenja u oku, koje se često opisuje kao postojanje nekog stranog tijela u oku, poput zrnaca pijeska.

Najčešći alergeni u BiH
Polen trava, breze i ambrozije najčešći je alergen u kontinentalnom području BiH, a u primorskom području to su pelud crnog bora, čempresa, masline i korova crkvine. U rano proljeće prvo se javljaju simptomi bolesnika alergičnih na polen lijeske i johe, potom breze i vrbe, nakon čega slijedi dugi period cvjetanja trava od maja do septembra, te cvjetanje korova, gdje najveću agresivnost pokazuje ambrozija, čiji se polen širi od početka augusta do kraja oktobra. Važno je istaknuti kako je koncentracija polena u zraku najveća ujutro za sunčanih i vjetrovitih dana. Nasuprot tome, polen se u zraku pojavljuje s nižom koncentracijom zrnaca u vlažnim i kišovitim razdobljima, te na početku i na kraju sezone cvjetanja.

Facebook komentari