Apneja – prestanak disanja u snu

AUTOR: Dr Indira Kuduzović Džafić, ljekar opšte prakse

Apneja je kratkotrajni prekid disanja ili pauza u disanju koja traje duže od tri, a manje od deset sekundi, pri čemu dolazi do promjene u opštem stanju organizma, usporenog rada srca, pada krvnog pritiska, a koža postaje plavičaste boje. Apneju prati smanjenje koncentracije kisika u perifernoj krvi. O apneji kao bolesti se govori kada se javlja više od pet apneja u jednom satu ili kada je zbir apneja i hipopneja u jednom satu sna veći od deset.

Apneja sindrom u spavanju ili opstruktivna apneja je poseban entitet apneje sa dosta velikom učestalošću kod prividno zdravih osoba. Procjenjuje se da je pet posto odrasle populacije, posebno muškaraca, zahvaćeno ovom bolešću.
Apneja u snu se javlja kada, usljed opuštanja mišića ždrijela, dolazi do pada baze jezika na stražnji zid ždrijela te djelimičnog ili potpunog zatvaranja disajnog puta.
Uzroci koji dovode do apneje su brojni – najčešće trauma, konzumacija droga ili neurološke bolesti, a najčešći oblik je apneja u snu u čijoj podlozi je prekomjerna tjelesna težina. Kvalitet sna je znatno narušen, a bolesnik ne može postići stadij dubokog sna te se ujutro budi izrazito umoran i iscrpljen i pati od smanjenja pozornosti i koncentracije tokom dana. Najlakše je prepoznati ako pacijent glasno hrče te se osjeća umorno i iscrpljeno i nakon pune naspavanosti.

Postoje dvije vrste apneje u snu:
− Opstruktivna apneja
− Centralna apneja sna.

Opstruktivna apneja nastaje kada se mišići ždrijela koji drže dišne puteve otvorenim pretjerano opuste tokom spavanja.
Centralna apneja sna je rjeđi oblik, a javlja se kada mozak ne šalje odgovarajuće signale mišićima koji su zaduženi za kontrolu disanja. Najčešće se događa nakon oštećenja centra za disanje ili neuromišićne spojnice.

Opstruktivna apneja – uzroci
Opstuktivna apneja u snu događa se kada se mišići u stražnjem dijelu ždrijela opuste. Ovi mišići podržavaju meko nepce, resicu, krajnike, bočne zidove ždrijela i jezik.
Kada se opuste mišići, dišni put se sužava ili zatvara kad udišete te samim time ne udišete adekvatnu količinu zraka što može dovesti do smanjene razine kisika u mozgu. Vaš mozak osjeti ovu nemogućnost disanja i nakratko vas trgne iz sna, tako da možete ponovo otvoriti disajni put.
To je buđenje obično tako kratko da ga se ni ne sjećamo. Ovaj obrazac može se ponoviti 5 do 30 puta ili više, svaki sat, cijelu noć. Ovi poremećaji smanjuju sposobnost za postizanje željene duboke mirne faze sna i vjerovatno ćete se osjećati pospano tokom budnih sati. Neki ljudi sa ovim tipom apneje misle da cijelu noć dobro spavaju.

Centralna apneja – uzroci
Mnogo je rjeđi poremećaj. Javlja se kada mozak ne prenosi signale u disajne mišiće. Uobičajeno je buđenje tokom spavanja propraćeno otežanim disanjem, hrkanje tokom sna te pospanost tokom dana.
Najčešći uzroci su zatajenje srca, moždano krvarenje te tumor mozga. Ljudi sa centralnom apnejom će češće zapamtiti buđenja tokom noći od ljudi sa opstruktivnom apnejom.

Faktori rizika za nastanak apneje:
− Javlja se poslije tridesete godine života
− Češća je kod muškaraca nego kod žena
− Može se javiti i kod djece
− Prekomjerna tjelesna težina
− Usko ždrijelo, veliki krajnici, velika resica, mala brada
− Apneja u porodici
− Konzumacija alkohola ili sedativa
− Pušenje
− Bolesti srca
− Moždani udar
− Tumori mozga.

Apneja u snu – simptomi:
− Pretjerana pospanost tokom dana
− Glasno hrkanje
− Epizode prestanka disanja tokom spavanja kojem svjedoče druge osobe
− Naglo buđenje propraćeno otežanim disanjem
− Buđenje sa suhim ustima ili grlobolja
− Jutarnja glavobolja
− Nesanica
− Problemi sa pažnjom, smanjen libido
− Noćno mokrenje.

Apneja u snu – dijagnoza:
− Tipični anamnestički podaci
− Izgled bolesnika
− Skrining testovi (Epworthov upitnik, Berlinski upitnik, Test uspavljivanja)
− Prijenosni sistemi za cjelonoćno testiranje
− Cjelonoćne polisomnografije
− Radiomorfometrijska mjerenja.

Apneja u snu – terapija:
Kod blažih oblika preporučuje se promjena načina života:
− Smanjenje tjelesne težine
− Izbjegavanje konzumacije alkoholnih pića
− Prestanak pušenja
− Redovit odlazak na spavanje
− Spavanje na boku.

Kod težih oblika koristi se aparat za upuhivanje zraka tzv. CRAP (Continuous Positive Airway Pressure – stalan pozitivan pritisak u disajnom putu) ili se koriste oralne proteze.
Operacija je obično opcija ako i nakon što drugi tretmani nisu uspjeli. Ona uključuje rekonstrukciju gornjih disajnih puteva, a cilj joj je povećanje disajnog puta te uklanjanje uzroka hrkanja. Ako stanje zahtijeva, jedno od rješenja je i traheotomija, odnosno otvaranje dušnika.

Facebook komentari