Kakve posljedice izaziva šećerna bolest i kako ih spriječiti?

Autor: Prim. dr Indira Rezaković, specijalista interne medicine, subspecijalista endokirnologije i dijabetologije, KCUS

Posljedice – komplikacije šećerne bolesti

Tokom vremena visoke vrijednosti glikemije (šećera) mogu oštetiti naše organe. Moguće komplikacije uključuju oštećenja malih krvnih sudova (tzv. mikrovaskularna oštećenja) i oštećenja velikih krvnih sudova (makrovaskularna oštećenja). Komplikacije šećerne bolesti možemo podijeliti na akutne i hronične komplikacije šećerne bolesti:

– akutne komplikacije se odnose na izrazito visoke vrijednosti neregulisane glikemije: dijabetična ketoacidoza, hiperglikemija, hipoglikemija (izrazito niske vrijednosti glikemije) i dijabetična koma kao krajnji ishod koji zahtijeva tretman u jedinicama intenzivne njege.

– hronične komplikacije obuhvataju mikrovaskularne komplikacije (dijabetičnu retinopatiju, dijabetičnu neuropatiju i dijabetičnu nefropatiju) i makrovaskularne komplikacije (koje obuhvataju procese na koronarnoj arteriji, aorti i arterijama mozga i nogu a odnose se na koronarnu bolest, cerebrovaskularnu bolest (moždani udar) i perifernu vaskularnu bolest nogu. Makrovaskularne komplikacije obuhvataju anginu pectoris, infarkt srca, dijabetičnu mionekrozu (oštećenja mišića), moždani udar, stenozu karotidne arterije kao i pojavu dijabetičnog stopala kao posebnog fenomena koji vodi ka nekrozi, gangreni i amputaciji nogu i stopala.

Šećerna bolest i oči:

– Retinopatija: krvni sudovi retine (unutrašnja ovojnica koja sadrži vidne ćelije koje su povezane nervnim vlaknima koja se udružuju u vidni živac).

– Makularni edem: Makula je dio retine i pomaže jasnom vidu. Otok ovog dijela se dešava kada su oštećeni krvni sudovi retine i kao posljedica vode ka nakupljanju tečnosti u tom dijelu oka.

– Katarakta: očna leća koja postaje mutna.

– Glaukom: pritisak nakupljene tečnosti koji se gomila i dovodi do oštećenja očiju.

Šećerna bolest i bubrezi:

Oštećenja malih krvnih sudova bubrega, bezbolna i bez simptoma dok ne pređu u uznapredovalu bolest s pojavom simptoma.

Šećerna bolest nogu i stopala:

Uzrok ovih komplikacija je smanjen dotok krvi i smanjena funkcija nerava koji dovode do povećanja rizika od infekcija, osjećaja slabosti u nogama i vode ka pojavi rana (ulkusa).

Šećerna bolest i promjene na koži:

Suha i izrazito suha koža kao posljedica promjena u malim krvnim sudovima i nervima.

Šećerna bolest i zubi i desni:

Prisutan izrazito povišen rizik od oštećenja zuba i infekcija desni.

Šećerna bolest i mentalno zdravlje:

Komplikacije osnovne bolesti su praćene hroničnim stresom, anksioznošću i razvojem depresije.

Šećerna bolest i infekcije:

Visoke vrijednosti glikemije usporavaju djelovanje bijelih krvnih ćelija koje su zadužene za odbranu našeg organizma od infekcija te se razvojem i pogoršanjem šećerne bolesti otežava djelovanje našeg imunog sistema u borbi protiv infekcija.

Šećerna bolest i štitna žlijezda:

Povećan rizik od bolesti štitne žlijezde koji vodi ka povećanoj ili smanjenoj funkciji štitne žlijezde.

Šećerna bolest i seksualna funkcija:

Smanjen dotok krvi i oštećenje nerava dovode do impotencije kod muškaraca.

Što se tiče prevencije šećerne bolesti, slijedite sljedeće upute:

  1. Dijeta sa što manjim udjelom rafiniranih karbohidrata: Naše tijelo brzo pretvara svu hranu u male šećerne molekule koje se apsorbuju u krvotok i koje dovode do povišenog lučenja insulina od strane pankreasa, hormona koji pomaže šećeru da iz krvotoka pređe u ćelije. Detaljna analiza 37 klinički studija je dokazala da kod visokog unosa brzo apsorbirajućih karbohidrata postoji 40% veći rizik od razvoja šećerne bolesti u odnosu na populaciju koja unosi manje karbohidrata u ishrani. 

Da bih Vam bolje objasnila, navešću hranu koja spada u gore navedene karbohidrate:

– hljeb i žitarice u velikim količinama (alternativa je praviti domaći hljeb s niskim procentom karbohidrata), riža, ovas, pšenica

– slatko voće: banane, datule, mango, grožđice, bobičasto voće, smokve

– kukuruz, krompir, slatki krompir

– tjestenina

– žitarice

– pivo (alternativa je vino, u manjim količinama svakako)

– slatki jogurt

– sokovi kupovni, domaće sokove konzumirati u manjim količinama

– kupovni prelivi i sosovi za salate (alternativa je maslinovo ulje i sirće)

– grahorasto povrće (dobar izbor u ishrani, ali u manjim količinama)

– med ili šećer u bilo kojoj formi

– čips, krekeri, grickalice u bilo kojem obliku

– hljeb bez glutena.

2. Obavezna fizička aktivnost: aerobik, hodanje, body-building (obavezna potrošnja bar 2000 kcal sedmično).

3. Zamjena sokova koji sadrže šećer konzumacijom vode. Konzumacija sokova sa šećerom povećava rizik od šećerne bolesti tipa 2 i razvoja latentnog autoimunog oblika šećerne bolesti kod odraslih (poznatiji pod imenom LADA) te šećerne bolesti tipa 1 koji se razvija kod starosne grupe iznad 18 godina starosti. Ako dnevno konzumirate > 2 litra slatkog soka rizik od LADE raste za 99%, a šećerne bolesti tipa 2 za 20%. Klinička 24-sedmična studija je dokazala da kod pretilnih ljudi koji se drže dijete, konzumiranja vode i fizičke aktivnosti se smanjuje insulinska rezistencija kao i vrijednosti šećera (glikemije)

4. Obavezna redukcija tjelesne težine ako ste preko dozvoljene težine (pretilosti). Klinička studija na 1000 ljudi je dokazala da za svaki izgubljeni kg, rizik od šećerne bolesti pada za 16%, do maksimalne redukcije od čak 96%. U ishrani se treba pridržavati malih doza karbohidrata, tzv. mediteranske dijete ili vegetarijanske ishrane.

5. Prestanak pušenja. Pušenje povećava rizik od šećerne bolesti za 44% kod prosječnih pušača i za 61% kod pušača koji puše > 20 cigareta dnevno.

6. Izbjegavati velike porcije hrane: rezultati istraživanja ukazuju da kod redukcije velikih porcija hrane rizik smanjuje za 46%. Dakle manje porcije (količine) hrane i vrijednosti glikemije i insulina padaju poslije 12 sedmica kod predijabetesa (stanja koje prethodi pojavi šećerne bolesti).

7. Kretanje. U slučaju nekretanja povećan je rizik od šećerne bolesti za 91%. Potrebno je i minimalno kretanje: kretati se kod korištenja mobilnih telefona, koristiti stepenice, pauze u radu u kancelariji s kretanjem. Svakako da zvuči banalno ali je od velike koristi izbjegavati sedentarni (sjedeći) način života.

Peaceful senior man meditating seated ooutdoor under the tree. Concept of mental health

8. Unos visokog procenta vlakana u ishrani: dnvno oko 25 g za žene i 38 g za muškarce, što podrazumijeva konzumaciju kruški, jagoda, avokada, malina, banana, mrkvi, brokuli, artičoke, grahorastog povrća, graška, kokica u malim količinama, chia sjemenki, slatkog krompira, crne čokolade…, vodeći računa o količinama unosa.

9. Kontrola vrijednosti vitamina D. U slučaju niske vrijednosti vitamina D povećava se rizik od šećerne bolesti. Uredne vrijednosti vitamina D konzumiranjem masne ribe, lososa, ribljeg ulja, sunčanja smanjuje rizik od razvoja šećerne bolesti za 43%.

10. Izbjegavati rafiniranu hranu: izbjegavati biljna ulja u velikim količinama, aditive i konzervanse.

11. Konzumacija kafe ili čaja; rizik od nastanka šećerne bolesti se smanjuje za 8 do 54% jer kafa i čaj sadrže antioksidanse. Poželjna konzumacija zelenog čaja.

12. Konzumacija kurkume koja je sastavni dio indijskog karija. Klinička studija u trajanju od 9 mjeseci dokazala je da kod konzumacije kurkume 75 g dnevno ne dolazi do pojave šećerne bolesti dok je u kontrolnoj grupi procenat nastanka šećerne bolesti iznosio čak 16,4%.

Facebook komentari