Opstipacija ili zatvor problem modernog vremena

Autor: Dr. Asmer Karabeg, spec. interne medicine, gastroenterolog, Specijalistička internistička ordinacija “Dr. Karabeg” Zenica

Opstipacija ili zatvor definira se kao izostanak spontanog pražnjenja stolice, dok pod konstipacijom podrazumijevamo otežano pražnjenje oskudne tvrde stolice, manje od tri puta sedmično, u periodima dužim od 12 sedmica. Netačno se misli da je svakodnevna defekacija nužna. Normalno pražnjenje stolice varira u ritmu od jedne do tri stolice dnevno, odnosno do jedne stolice u tri dana, dok bi ispražnjena količina stolice trebala iznositi oko 120 do 140, najviše do 300 grama.
Simptomi opstipacije

Prema važećim kriterijima, opstipaciju ima osoba koja ne uzima laksative i koja navodi barem dva od sljedećih pobrojanih simptoma u 12-sedmičnom periodu tokom posljednjih 12 mjeseci:

1) Ima rjeđe od tri stolice sedmično.
2) Napinje se kod ¼ defekacija.
3) Prisutna je tvrda ili grudvasta stolica kod ¼ defekacija.
4) Osjećaj nepotpunog pražnjenja postoji kod ¼ defekacija.
5) Osjećaj anorektalnog zastoja prisutan kod ¼ defekacija.
6) Postoji potreba za odstranjenjem fecesa rukom kod ¼ defekacija.
7) Rijetka stolica je prisutna samo uz primjenu laksativa.
8) Osoba ne boluje od sindroma iritabilnog kolona (IBS).

Kroz ljudski organizam će njegovim tankim crijevom dnevno proći do devet litara tekućeg sadržaja, od čega oko dva litra čini uzeta tekućina zajedno sa hranom. Ostatak tekućine čine sadržaji koje će izlučiti želudac, jetra, gušterača i tanko crijevo. Tanko crijevo će apsorbovati hranjive sastojke hrane u krv. Nakon iskorištavanja korisnih sastojaka hrane, preostale otpadne tvari dospijevaju u debelo crijevo. U debelom crijevu će se tekućine reapsorbirati, nakon čega će biti ispunjeni uslovi za pražnjenje stolice u roku od jednog dana. Prema relevantnim podacima iz literature, učestalost opstipacije kod žena je oko 16 posto, a kod muškaraca oko 12 posto. Čak trećina osoba starosti više od 60 godina imat će izraženu simptomatologiju ovog stanja. Principijelno, uzroke opstipacije možemo podijeliti na akutne i hronične. Akutna opstipacija gotovo uvijek ukazuje na organski uzrok, najčešće na crijevnu opstrukciju, ileus ili može biti uzrokovana lijekovima. Hronična opstipacija može pak biti organska ili funkcionalna. Glavne organske uzročnike hronične opstipacije možemo tražiti kod već postojećih drugih bolesti i stanja:

Rizični faktori za opstipaciju nesumnjivo su: starija dob, ženski spol, fizička neaktivnost, prehrana sa nedovoljno vlakana, niži socioekonomski status, niže obrazovanje, depresivna stanja. Preskakanje obroka, brzo jedenje (često „s nogu“), nedovoljno žvakanje hrane, konzumacija nezdrave hrane iz „fast fooda“, lijeganje neposredno nakon obroka i duža fizička neaktivnost su česti razlozi zbog kojih veliki broj ljudi ima probleme sa probavom i probavne smetnje, koje se s tim načinom života usko povezuju (nadutost, zatvor, grčevi).

Liječenje opstipacije

Osnova liječenja opstipacije leži zapravo u eliminaciji rizičnih faktora. U procesu liječenja svakako treba razmotriti mogućnost prestanka uzimanja lijekova koji uzrokuju zatvor, ako je to moguće. Preporučuje se mijenjanje životnih navika. To podrazumijeva, u prvom redu, povećanje fizičke aktivnosti. Debelo crijevo na rad podstiče rastezanje njegove stijenke, rano jutarnje buđenje i ustajanje, te redovan unos hrane. Modifikacija prehrane obično podrazumijeva uzimanje dovoljno tekućine (dva litra dnevno), mada ova teza nije sa sigurnošću dokazana u velikim naučnim analizama, sem u slučajevima kada postoji dehidratacija. Uzimanjem dodataka hrani ili hrane koja je bogata topljivim vlaknima (psilium), povećava se učestalost stolice, omekšava se ista, te se smanjuje napinjanje i osjećaj nepotpunog pražnjenja.

Facebook komentari