Povišen krvni pritisak (hipertenzija)

Autor: dr Bojan Panić, specijalista porodične medicine, Dom zdravlja Laktaši

Hipertenzija je masovna, hronična, nezarazna bolest od koje boluje svaki peti, a prema nekim novijim podacima čak i svaki četvrti stanovnik BiH.
U gotovo 95% slučajeva radi se o esencijalnoj hipertenziji (nepoznatog uzroka), koja je porodična bolest. Nasljeđivanje hipertenzije nije direktno i na njeno ispoljavanje u velikoj mjeri utiče način života, pogotovo loše navike poput pušenja, alkohola, konzumiranja velike količine hrane bogate mastima i šećerima, fizička neaktivnost i psihički stres.

Svega 5% bolesnika ima jasne uzroke hipertenzije (bolesti bubrega, bolesti žlijezda sa unutrašnjim lučenjem tj. endokrinološke bolesti, bolesti nervnog sistema i dr.). U ovu kategoriju spada i hipertenzija vezana za trudnoću, koja zahtijeva poseban tretman, jer se u velikom broju slučajeva radi o kombinaciji esencijalne hipertenzije i trudnoće, pa skokovi krvnog pritiska su ili prva manifestacija bolesti, ili označavaju njeno pogoršanje. Kod ovih žena, kontrole su obavezne ne samo kod ginekologa, nego i kod interniste. Blagovremenim liječenjem hipertenzije, smanjuje se rizik od komplikacija, kako za majku, tako i za plod u posljednja tri meseca trudnoće i tokom porođaja.

Hipertenzija godinama može biti bez ikakvih simptoma, pa se dešava da je otkrije neka od ozbiljnih komplikacija, kao što su: infarkt srca, moždani udar – šlog, sljepilo, bolesti bubrega i slično. Mnoge od ovih bolesti su smrtonosne, pa se hipertenzija naziva i „tihim ubicom“.

Najčešći simptomi su: glavobolja, zujanje u ušima, krvarenje iz nosa, pritisak u grudima, povremeno prolazno trnjenje ili slabost polovine tijela, gušenje, brzo zamaranje. Svaka komplikacija pridodaje nove simptome.
Dijagnoza hipertenzije ne postavlja se na osnovu jednog mjerenja pritiska, te ukoliko ste izmjerili u bar tri navrata povišene vrijednosti više od 140/90 mmHg, obavezno se obratite nadležnom ljekaru!

Kućno mjerenje krvnog pritiska zahtijeva obuku. Najpreciznije je pomoću klasičnog aparata sa manometrom ili živom, dok se savremeni elektronski aparati mogu koristiti više kao orijentacija o vrijednostima pritiska i pulsa. Prilikom mjerenja, prvi ton koji se čuje označava sistolni – gornji pritisak, a poslednji ton označava dijastolni – donji pritisak.
U zavisnosti od izmjerenih vrijednosti, prisutnih drugih faktora rizika (šećerna bolest, povišene masnoće u krvi, pušenje, fizička neaktivnost, psihički stres..), kao i vaše lične istorije bolesti (prisutnog srčanog, moždanog ili bubrežnog oboljenja), ljekar će se opredijeliti za daljnje neophodne preglede i način liječenja.

Uz obavezan klinički pregled, mjerenje krvnog pritiska (poželjan višednevni zapis mjerenja i/ili 24 h holter monitoring krvnog pritiska) potrebno je uraditi i elektrokardiogram – EKG, laboratorijske analize i pregled kod očnog ljekara.

Obavezan način liječenja svih bolesnika sa hipertenzijom je promjena načina života. Ona podrazumijeva korigovanje tjelesne težine, korigovanje ishrane (pet obroka dnevno, što manje masnih i slatkih namirnica, što više hrane biljnog porijekla, što manje slano), prestanak pušenja i unosa alkohola, redovno sprovoditi fizičku aktivnost – svakodnevne šetnje oko 40 min, korigovanje stresa. Kako postoje prigode u životu u kojima se ponekad konzumira alkohol, dozvoljeno je, uz redovno uzimanje lijekova, ponekad popiti do jednu čašicu od 0,2 dl žestokog pića ili jedne čaše od 2 dl vina ili 500 ml piva.

Ljekar se opredjeljuje za određene lijekove za vas, s tim da je važno da znate da je liječenje doživotno. Lijekovi se uvode postepeno i zahtijevaju strpljenje i od pacijenta i od ljekara. Kada se uspostave vrijednosti krvnog pritiska ispod 140/90 mmHg (kod bolesnika sa šećernom bolesti i bubrežnim oboljenjem ispod 130/80 mmHg, pa čak i ispod 120/80 mmHg), postignut je željeni cilj. Nakon toga kontrole su rjeđe (na 2-3 mjeseca), s tim da se lijekovi uzimaju redovno.

Rano otkrivanje i liječenje bolesti sprječava nastanak komplikacija i produžava život!

Facebook komentari