VAŽNOST STATINA PORED UREDNOG NALAZA LIPIDOGRAMA

Autor: Dr med. sc. Mirsad Selimović, specijalista interne medicine

Čovjek je životno okupiran lijepim stvarima. Jedna od takvih jeste i gurmanski način ishrane (uživanje u hrani i piću). Međutim, pretjerivanje u unosu hrane životinjskog porijekla i hrane, sa koncentrovanim ugljikohidratima i masnoćama, nosi i mnogobrojne neželjene posljedice koje se ogledaju u povećanju nivoa masnoća u krvi, kao i posljedičnim procesima koji nastaju tokom metaboličkih procesa u organizmu.

Holesterol i trigliceridi

U masnoće u krvi spadaju holesterol i trigliceridi koji su neophodni za veliki broj metaboličkih procesa i izmjene tvari. Holesterol je normalni sastojak svake ćelije u organizmu (ćelijske membrane). Iz njega nastaju mnoge vrste muških i ženskih spolnih  homona (testosteron, estradiol) i hormoni nadbubrežne žlijezde (kortizol). Holesterol je tvar iz koje nastaju žučne kiseline koje se putem žuči izlučuju u crijevo i bez kojih nema normalne probave, naročito masti.

Ukoliko se bilo koja vrsta masti nalazi u povišenim koncentracijama u krvi, ona postaje rizičnim faktorom za razvoj kardiovaskularnih bolesti. Bitno je napomenuti da su povišene masnoće promjenljivi rizični faktori pa je na njih moguće uticati promjenama životnih navika (prestanak pušenja, pojačana fizička aktivnost, zdravija prehrana) te uvođenjem određenih lijekova u terapiju, kada je to potrebno.

Holesterol se unosi hranom, a stvara se i u tijelu. Glavno mjesto gdje nastaje je jetra. U njoj nastaje oko jedan do dva grama holesterola dnevno. On se krvlju prenosi do svake ćelije i u njima se zatim dalje prerađuje, ovisno o potrebama. Lipoproteini su bjelančevine koje prenose holesterol (najvažnije su LDL – Low Density Lipoproteines ili lipoproteini male gustoće, poznatiji i kao „loš holesterol“  i HDL – High Density Lipoproteines ili lipoproteini velike gustoće, poznatiji i kao „dobri holesterol“). LDL – čestice prenose holesterol i odlažu ga u pojedina tkiva i organe, a HDL – čestice sakupljaju na sebe suvišan holesterol i prenose ga iz raznih tkiva u jetru.

Trigliceridi su masnoće, spojevi alkohola glicerola i masnih kiselina. Unosimo ih hranom, ali se nalaze pohranjeni i u masnim ćelijama tijela. Povišen nivo triglicerida predstavlja faktor rizika za razvoj ateroskleroze, no manje potentan nego što je to povišen nivo holesterola.

Višak holesterola organizam ne može iskoristiti pa se on zadržava u krvi i odlaže u zidovima krvnih sudova, što može rezultirati nastankom ateroskleroze. Ateroskleroza je složen proces oštećenja krvnih sudova, prvenstveno arterija. Aterosklerotski proces mijenja unutarnji sloj arterija u kojem se nakupljaju upalne ćelije, masnoće i vezivna vlakna.

Statini – primjena i liječenje

Među lijekovima koji se koriste za smanjenje nivoa masnoća u krvi najčešće se koriste statini. Pored toga, korištenje statina je opravdano i u slučajevima kada imamo normalne vrijednosti masnoća u krvi, prvenstveno ukoliko se do tada dogodio neki od kardiovaskularnih incidenata (srčani udar ili infarkt) ili su faktori rizika i stil života takvi da dovode do pojave simptomatologije od strane kardiovaskularnog sistema.

Nova naučna saznanja ukazuju da statini nisu samo lijekovi za liječenje povišenih masnoća u krvi (hiperholesterolemije). Statini imaju i protivupalno djelovanje, što je dokazano značajnim snižavanjem C-reaktivnog proteina (CRP) kao pokazatelja upalnog procesa.

Osim toga, statini poboljšavaju funkciju endotela krvnih žila, sprečavaju formiranje ugruška, stabiliziraju aterosklerotski plak i smanjuju njegove dimenzije te na taj način dovode do regresije aterosklerotskih promjena u arterijama.

Utvrđen je pozitivan učinak statina kod bolesnika s arterijskom hipertenzijom i hroničnom bubrežnom  insuficijencijom. Kod hipertoničara, statini smanjuju kardiovaskularnu smrtnost i značajno poboljšavaju kontrolu krvnog pritiska (uz istovremenu antihipertenzivnu terapiju). Kod bolesnika s hroničnom bubrežnom insuficijencijom, statini smanjuju relativni rizik smrtnosti za čak 32 posto. Statini se preporučuju kod bolesnika u ranoj fazi hronične bubrežne insuficijencije, kao i u kasnoj fazi bolesti kada im je potrebna hemodijaliza.

Ukupna smrtnost i kardiovaskularni incidenti koji nisu uzrokovali smrt smanjuju se nakon liječenja statinima, kao i potreba za revaskularizacijom hirurškim putem (bajpas koronarne arterije) ili angioplastikom.

Uz pravilan uvid u kliničku sliku i relevantne faktore rizika, primjena statina ima značajnu ulogu u prevenciji bolesti, neovisno o vrijednostima masnoća u krvi. Stoga, upotreba statina bi trebala biti daleko više primjenjiva ukoliko nadležni ljekari uzmu sveobuhvatnu anamnezu pacijenta.

Facebook komentari