Vitamin D i jačanje imuniteta tokom pandemije COVID-19

Vitamin D doprinosi normalnoj funkciji imunog sistema. Preporučuje se unos 15-20 μg (600-800 IU/dan), posebno za starije osobe, odnosno 20-50 μg (800 – 2.000 IU) vitamina D3 kod gojaznih osoba, zdravstvenih radnika i pušača u skladu s potrebom da se pojača njihova otpornost na COVID-19. Visoke doze se preporučuju i kod već inficiranih osoba.

Suplementacije višim dozama

U vrijeme pandemije virusa SARSCoV-2, neki stručnjaci smatraju da je racionalno provesti bržu suplementaciju višim dozama kako bi se u kratkom vremenu tokom nekoliko sedmica postigle više koncentracije u krvi potrebne za nekalcemijske učinke vitamina D. Sugerira se da je za to potrebno osigurati serumske koncentracije vitamina D [25(OH)D] iznad 40-60 ng/ml (100-150 nmol/l). Odranije je poznato da doze od 2.000 IU/ dnevno pokazuju benefite u prevenciji i tretmanu virusnih infekcija i nisu povezane sa bilo kakvim značajnim rizikom. Iako neki autori preporučuju brzu saturaciju dozama od 10.000 IU tokom nekoliko sedmica, a potom nastaviti s dozom održavanja od 5.000 IU, kod odraslih, trudnica i dojilja najviši prihvatljivi dnevni unos ograničava se na 100 μg (4.000 IU dnevno, odnosno kod gojaznih 6.000 IU).

Maksimalnu bioraspoloživost unesenog vitamina D omogućavaju farmaceutske forme oralnog spreja (npr. D3 Spray®). Manjak vitamina D je najrašireniji u modernim industrijaliziranim zemljama i mnoge od njih razmatraju revidiranje trenutnih vodiča kad su u pitanju dnevne potrebe i preporuke u cijelom nizu populacijskih podgrupa. Posljednjih godina potvrđena je uloga vitamina D kao jednog od ključnih faktora za funkcioniranje imunog sistema.

Uloga vitamina D

Vitamin D doprinosi održavanju fizičkog integriteta ćelijskih membrana, pojačava stvaranje antimikrobnih molekula u samom organizmu, podržava aktivnost urođenog imuniteta putem tkivnih imunokompetentnih ćelija u tkivima i usmjeravajući reakcije ćelija uključenih u imune reakcije, u pravcu tolerantnijeg protuupalnog odgovora. Manjak vitamina D je udružen s povećanim rizikom od virusnih infekcija kod djece i odraslih, pogotovo tokom dužeg boravka u zatvorenom prostoru (engl. “lockdown”), jer se najveći dio vitamina D sintetizira u odgovoru na direktno izlaganje sunčevoj svjetlosti.

Do sada najopsežnija evaluacija, metaanaliza koja je uključila rezultate više od 10.000 osoba iz 25 visokokvalitetnih ispitivanja, zaključuje da vitamin D značajno reducira rizik od ARI (akutnih respiratornih infekcija). Dokazano je i da su pacijenti s nižim nivoom vitamina D izloženi većem riziku od razvoja akutnog respiratornog distres sindroma (tzv. ARDS) dok, s druge strane, vitamin D promovira produkciju antiinflamatornih citokina (reducira upalu i “citokinsku oluju”).

Vitamin D koči umnožavanje i oslobađanje nekih RNK virusa, a inhibitorni utjecaj vitamina D izraženiji je kod virusa s ovojnicom koji, zahvaljujući pojačanim površinskim adhezijskim sposobnostima, efektivnije inficiraju ciljne ćelije. Vitamin D povećava i antiviralne funkcije ćelija bronhijalnog epitela.
Iako je dostupno malo podataka za COVID-19, nedavne epidemiološke studije potvrđuju da je rizik infekcije sa SARS-CoV-2 smanjen kod osoba sa optimalnim statusom 25(OH)D ili redovne suplementacije vitamina D, što vjerovatno može smanjiti težinu i dužinu trajanja bolesti COVID-19 te poboljšati prognozu bolesti.

Izvori vitamina D

U namirnice najbogatije vitaminom D spadaju riba (losos, haringa, srdela, skuša, pastrmka) i ulje jetre bakalara. Budući da je liposolubilan, vitamin D je najzastupljeniji u životinjskim organima, naročito jetri i bubrezima, kao i punomasnim mliječnim proizvodima (puter, sirevi) i jajima (žumance). Osim kod mediteranske prehrane bazirane na ribi, kod osoba nedovoljno izloženih sunčevoj svjetlosti prosječna količina vitamina D u hrani uglavnom je nedovoljna da bi zadovoljila dnevne potrebe organizma, pa se preporučuje unos vitamina D u dodacima prehrani. U biljnoj hrani vitamin D se ne javlja u biološki aktivnoj formi te su namirnice obogaćene vitaminom D3 jedini raspoloživi izvor za vegetarijance (pored dodataka prehrani).

Facebook komentari