Zašto su Lysobact proizvodi tako jedinstveni?

Piše: dr. Aziz Šukalo

Lizozim je kamen temeljac urođenog imuniteta kod čovjeka. Po djelovanju enzim, a po sastavu je protein koji je građen od 129 aminokiselina. Muramidaza je u literaturi čest sinonim za lizozim, a proističe iz naziva mjesta u zidu bakterijske ćelije prema kojem ima afinitet.  Nakon otkrića lizozima u nosnom sekretu uslijedila su brojna ispitivanja iz kojih su proizašla saznanja o strukturi, funkciji, genetici, biosintezi, regulaciji, enzimskoj aktivnosti i drugim svojstvima lizozima.

Pregledom fundusa Nacionalne medicinske biblioteke SAD-a nalazimo čak 31.252 naučne publikacije u kojima se spominje lizozim i 7.808 članaka u kojima se spominje aktivnost lizozima. U ovim naučnim radovima utvrđena su i dokazana razna djelovanja lizozima, kao i značaj koji lizozim ima za čovjeka. Ljekarima u svakodnevnoj praksi često nisu dovoljno poznate širine biološkog i farmakološkog djelovanja lizozima, što u brojnim kliničkim situacijama dovodi do nedovoljne iskorištenosti potencijalnih benefita primjene proizvoda koji sadrže ovaj enzim.

Prirodna komponenta

Na našim prostorima u regionu kao i šire, jedino Lysobact proizvodi sadrže lizozim. Lizozim je prirodna komponenta našeg organizma, svi se rađamo sa ovim po mnogo čemu posebnim enzimom. Prisustvo lizozima dokazano je u mnogim ćelijama: neutrofilnim leukocitima, retikuloendotelnim ćelijama, monocitima/ makrofagima, Kupferovim ćelijama jetre. Osim toga, prisutan je u tjelesnim tekućinama i sekretima (pljuvačka, suze, nosni sekret, majčino mlijeko, urin) i tkivima (jetra, hrskavica i koža).

Lizozim još nazivaju i tjelesnim antibiotikom, a pored toga što ispoljava antibakterijsku aktivnost, lizozim djeluje i protiv gljivica, te pokazuje mnogobrojna druga, medicinski značajna djelovanja.

Enzimske i antibiotske osobitosti s pravom svrstavaju lizozim u skupinu enzibiotika. Termin enzibiotik pojavio se u nauci početkom ovog stoljeća. Iako neki autori predlažu da se izraz enzibiotik odnosi na sve enzime koji ispoljavaju antibakterijsku i antimikotičnu aktivnost, u užem smislu pod enzibiotikom se podrazumijevaju isključivo enzimi koji liziraju bakterijski zid. Lizozim je jedinstven enzibiotik koji ne ispoljava samo antibakterijsko djelovanje, već i antivirusno, antiinflamatorno i imunomodulatorno djelovanje.

Antibakterijsko djelovanje

Na bakterije lizozim djeluje baktericidno, enzimskim i neenzimskim mehanizmom.

Primarno antibakterijsko djelovanje zasniva se na sposobnosti hidrolize najvećg broja Gram-pozitivnih bakterija i to cijepanjem β-(1,4)-glikozidne veze između C1 N-acetilmuraminske (NAM) i C4 N-acetilglukozamina (NAG) u peptidoglikanu ćelijskog zida bakterija. Specifična enzimska svojstva lizozima ogledaju se u jednoj od najčešće korištenih varijanti imena ovog proteina – muramidaza. Međutim, lizozim može djelovati antibakterijski i neenzimskim mehanizmom. Lizozim se kao polikation veže na polianionske molekule u ćelijskom zidu bakterije, teihoinsku i lipoteihoinsku kiselinu, što aktivira bakterijske autolizine koji dovode do lize ćelije. Drugi predloženi mehanizam je da lizozim utječe na oslobađanje dvovalentnih kationa (Ca2+, Mg2+) iz membrana bakterija, što dovodi do njene destabilizacije. Kationskim mehanizmom molekuli lizozima se ugrađuju u ćelijsku membranu bakterija i u njoj formiraju pore. Zahvaljujući ovom mehanizmu, lizozim ne uzrokuje samo osmotsku smrt bakterijske ćelije, već povećava i propusnost membrane bakterijske ćelije za druge molekule antimikrobnih sredstava, antibiotike i objašnjava sinergističko djelovanje lizozima i antibiotika u liječenju bakterijskog tonzilofaringitisa. Prisustvo dva komplementarna baktericidna mehanizma smanjuje vjerovatnoću potpunog bijega patogenih bakterija od antibakterijskog djelovanja lizozima.

U slučaju modifikacije strukture peptidoglikana, kojom se povećava otpornost mikroorganizma na enzimsko djejstvo lizozima, čak i kod potpunog gubitka ćelijskog zida, bakterije a priori (p)ostaju manje ili više osjetljive na kationski mehanizam ovog proteina, čime se može objasniti postojana osjetljivost bakterija na lizozim, što se na može pripisati antibiotskim lijekovima. Ovaj mehanizam može biti osnova u pojašnjavanju značaja lizozima u borbi protiv bakterijske rezistencije.

Antivirusno djelovanje

Protiv virusa lizozim djeluje neenzimskim mehanizmom: precipitacijom virusnih čestica. Osim toga, potiče aktivaciju limfocita T. U antivirusnom spektru djelovanja lizozima, dokazano je djelovanje ovog enzima protiv virusa Herpes simplex i Herpes zoster, što u svjetlu medicinskih dokaza opravdava primjenu Lysoderm® kreme u terapiji herpetičnih lezija na usnama te herpes zoster infekcije kod imunokompromitovanih osoba. Pored antibakterijskog i antivirusnog djelovanja lizozim pokazuje antimikotično djelovanje. Antimikotične osobine lizozima ponekad ostanu u sjeni antibakterijskih efekata ove molekule koji se više istražuju što sprječava racionalnu upotrebu lijekova koji sadrže lizozim za bolesti gljivične etiologije. Ispitivanja antimikotičnog djelovanja fokusirana su prvenstveno na gljivicu Candida albicans. Mehanizam antimikotičnog djelovanja nedovoljno je poznat, ali smatra se da lizozimi razgrađuju glikozidne veze između peptidoglikana i strukturnih proteina u ćelijskom zidu gljivica, što rezultira destabilizaciijom citoplazmatske membrane. Lizozim inhibira separaciju zrelih ćelija Candide albicans, što dovodi do nakupljanja ćelijskog materijala i čini gljivicu nesposobnom za daljnji rast.

Imunomodulatorno djelovanje

Lizozim ima i imunomodulatorno djelovanje. Sastavna je komponenta ćelija prirodnog imunološkog sistema i jedna od najvažnijih komponenti nespecifične lokalne otpornosti sluznica, čemu u prilog govori činjenica da su razine imunoglobulina i lizozima u korelaciji. (Ispitivanja su pokazala da medicinske sestre hitne pomoći, zbog veće izloženosti stresu, imaju niže vrijednosti imunoglobulina IgA i lizozima u pljuvački u poređenju s medicinskim sestrama koje rade na drugim odjelima.)

Pored tri osnovna djelovanja (antibakterijskog, antivirusnog i imunomodulatornog), lizozim ispoljava i protivupalno, proregenerativno i antialergijsko djelovanje. Protivupalno djelovanje lizozima uključuje stabilizaciju ćelijskih membrana upalnih ćelija, prevenciju prekomjerne razgradnje upalnih ćelija i oslobađanja medijatora upale, smanjenje aktivnosti enzima koje imaju destruktivnu ulogu u upalnom procesu i prevenciju prekomjerne aktivacije proteolitičkih sistema u procesu upale. Stimulacija fagocita od strane lizozima pomaže pri zarastanju rana i regresiji degenerativnih i nekrotičnih procesa. Smatra se da ćelije mukoze nepčanih krajnika imaju sposobnost da proizvode lizozim koji ulazi u sastav sluznice orofarinksa gdje utječe na jačanje lokalne nespecifične prirodne otpornosti. Lizozim pokazuje indirektno antialergijsko djelovanje koje se temelji na snižavanju antigenskog opterećenja organizma, stimuliranju fagocitoze te pojačavanju funkcije limfocita. Lizozim pridonosi raspoznavanju štetnih antigena i sprječavanju njihovog prodora u organizam.

Kao sastavna komponenta sluznice usne šupljine, predstavlja i prvu liniju odbrane od vanjskih respiratornih alergena. Osim toga, lizozim inhibira adherenciju bakterija Streptococcus mutans i Streptococcus sanguis, čime se umanjuje akumulacija dentalnog plaka.

Imunomodulatornim djelovanjem smanjuje razgradnju ćelija koje su djeluju u pokretanju alergijske reakcije. Lizozim pokazuje mukoprotektivno djelovanje tako što štiti sluznicu povećavajući njenu nespecifičnu otpornost na infekcije, pomaže vezivanju i odstranjivanju bakterija, te pojačava adhezivna i antimikrobna svojstva IgA. Lizozim sprečava i poremećaj ravnoteže normalne bakterijske flore u ustima. Proregenerativnim djelovanjem lizozim pozitivno djeluje i ubrzava regeneraciju tkiva nakon upala, povreda ili hirurških intervencija pomažući procese zarastanja rana. Kod djece sa smanjenom koncentracijom lizozima u usnoj šupljini zapažaju se jači simptomi upale i sporije zarastanje postoperativne rane nakon tonzilektomije.

Lizozim posjeduje i antioksidativno djelovanje, što rezultira smanjenjem oksidativnog stresa. Literaturni izvori ukazuju na značaj lizozima u dijagnostici oboljenja kao i evidenciji progresije bolesti. Prema ATC klasifikaciji proizvodi koji sadrže lizozim spadaju u skupinu oralnih antiseptika i namijenjeni su za liječenje grlobolja različite etiologije, ali i svih ostalih oboljenja sluznice usne šupljine. Za oralne antiseptike karakteristično je antiseptičko djelovanje koje se kod većine odnosi na mehaničko širenje bakterija što je svojstveno kationskim surfaktantima.  Također, pojedini oralni antiseptici su po svom djelovanju nesteroidni antireumatici te je njihovo antiinflamatorno djelovanje iskorišteno u terapijskom smislu kod grlobolja i upalnih stanja u sluznici usne šupljine. Međutim, niti jedan oralni antiseptik ne ispoljava širok spektar farmakoloških djelovanja koje ispoljava lizozim što lizozim čini jedinstvenim oralnim antiseptikom.

Praktična primjena lizozima u sastavu proizvoda Lysobact

Širok spektar bioloških i farmakoloških djejstava lizozima osnova je kliničke efikasnosti Lysobact proizvoda za sva akutna i hronična inflamatorna oboljenja orofarinksa i usne šupljine. Zahvaljujući antimikrobnom i imunomodulatornom učinku, Lysobact proizvodi u obliku lozengi i spreja za usnu sluznicu našli su svoju primjenu u samoliječenju grlobolje, bakterijske i virusne etiologije, ali i kod svih blažih i srednje teških upalnih procesa u usnoj šupljini praćenih bolom kao pratećim simptomom, kao što su tonzilitis, laringitis, stomatitis, gingivitis, afte, te nakon tonzilektomije i drugih operativnih zahvata u usnoj šupljini. Uključivanje lijekova koji sadrže lizozim u kompleksnu terapiju ovih grupa oboljenja ima posebnu praktičnu vrijednost naročito kod djece, kod koje su koncentracija i aktivnost lizozima u pljuvački nešto niže nego kod adolescenata i odraslih.

Očigledno je da ova činjenica, uz nezrelost ćelijskih adaptivnih reakcija i dobnog deficita u proizvodnji sistemski cirkulirajućeg IgA, doprinosi izraženoj podložnosti djece na infekcije gornjih dijelova respiratornog trakta, usne šupljine i ždirijela. U oralnoj šupljini i ždrijelu, lizozim pruža ne samo urođenu zaštitu od patogenih bakterija, gljivica i virusa, već i održava imunološku homeostazu.

Lokalna primjena lijekova koji sadrže lizozim u smislu poštede biocenoze usmjerena je na istovremenu supresiju rasta patogena u oralnoj šupljini i ždrijelu i očuvanje mehanizama otpornosti na kolonizaciju, čime se skraćuje trajanje infekcije i sprječava njeno ponavljanje. Od velikog značaja je činjenica da je kod pacijenata s akutnim respiratornim infekcijama, hroničnim oblicima tonzilitisa i faringitisa, kao i paradontopatijom ovaj terapeutski efekat lijeka u korelaciji sa djelovanjem na mikrobiološke uzročnike bolesti kao i sa povećanim prisustvom simbionta te smanjenjem kolonizacije usne šupljine i ždrijela patogenim i uslovno patogenim mikroorganizmima. Ove činjenice upućuju na to da je upotreba Lysobact lijekova u okviru strategije za poštedu biocenoze u liječenju inflamatornih oboljenja orofarinksa i paradontopatija poželjnija u poređenju sa mnogim drugim oralnim antisepticima.

Facebook komentari